تبلیغات
بیداری قلب ها - سایت تحلیلی خبری انقلاب های اسلامی - بیداری اسلامی و جهانی شدن معکوس
 
 صفحه نخست               ارسال مستندات            پست الکترونیک               ارتباط با مدیر               RSS
وقوع انقلاب های عربی منطقه در سال گذشته و افول دیکتاتوری وابسته به غرب علاوه بر ایجاد یک تغییر جدی در ساختار سیاسی امنیتی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا باعث شد تا بسیاری از تئوری های آکادمیک در حوزه علوم انسانی با چالش جدی مواجه شوند. ضعف محافل دانشگاهی در پیش بینی وقوع انقلاب های منطقه و تحلیل ماهیت قیام های مردمی خود نشانه ای دیگر بر ناکارآمدی فرضیات و تئوری های محافل علمی غرب است. از جمله این تئوری ها می توان به نظریه "جهانی شدن" اشاره کرد که به عنوان پارادیمی جدید  و غیر قابل اجتناب، از چند دهه قبل در عرصه علمی دنیا مطرح شده است. در یادداشت پیش رو  تلاش شده تا با نگاهی به مفاهیم متعدد مطرح شده در رابطه با مفهوم "جهانی شدن" یا "جهانی سازی"، نسبت بیداری اسلامی در منطقه و این انگاره مورد بررسی قرار گیرد.

بیداری اسلامی و جهانی شدن معکوس

جهانی شدن یا جهانی سازی

واژه GLOBALIZATION را گاهی به "جهانی شدن" و زمانی به "جهانی سازی" ترجمه می کنند. با نگرشی سطحی ممکن است این دو اصطلاح مترادف به نظر آیند، اما این دو ترجمه به لحاظ بار معنائی و واقعیت کاربردی و ابزاری که منعکس می کنند با هم تفاوت دارند. در بـرگردان اول یعنی جهانی شدن، القای نوعی اراده و اختیــار مورد نظر است و می خواهد این پیام را به خواننده منتقل کند که جهانی شدن، واقعیتی است ملموس و ضرورتی است گریزناپذیر که هر جامعه اگر خواهان رفاه شهروندانش باشد، چاره ندارد جز اینکه خود را با این جریان نیرومند، ضروری و مفید به حال کشورها و به حال جامعه بشری، سازگار کند و باطیب خاطر و اراده آزاد به مقتضیات آن گردن نهد.
در برگردان دوم یعنی جهانی سازی، سعی بر این است که به واقعیت دیگری اشاره شود و آن اینکه: جهانی سازی طرحی است که توسط کشورهای ثروتمند و قدرتمند دنیا و در راس آنها آمریکا، تدوین شده و منظور از آن ادامه سلطه اقتصادی، فرهنگی وسیاسی بر دیگر کشورهای عالم است. آمریکا از مدتها قبل از فروپاشی شوروی، سودای رهبری دنیا و دستیابی بیشتر به منابع کشورهای دیگر به ویژه کشورهای جهان سوم را در سر داشته است.با این حال آنچه در این بین و فارغ از تعاریف نظری و دعواهای معمول حائز اهمیت است، آشنایی با مولفه های مهم جهانی شدن  به عنوان پدیده ای که در هر دو صورت، چه طبیعی و چه مصنوعی، در حال اتفاق است .

رسانه، اقتصاد و دموکراسی سه مولفه جهانی شدن


با مروری گذارا بر ادبیات تولید شده در حوزه جهانی شدن می توان این گونه نتیجه گرفت که سه مولفه رسانه، اقتصاد و دموکراسی مهمترین عوامل تشکیل دهنده جهانی شدن بر شمرده شده است. که در ادامه به آنها می پردازیم.
 الف: توسعه رسانه ای: کارشناسان معتقدند یکی از مهمترین عوامل جهانی شدن توسعه رسانه ای و ایجاد وسایل ارتباط جمعی نوین می باشد. برخی بر این باورند که با گسترش رسانه ها به ویژه فضای مجازی پیام ها ی بسیار سریع انتقال می یابند که در نتیجه امکان بسیج نیروها برای انجام اقدامی هماهنگ در یک بازه زمانی کوتاه وجود دارد و رابطه ای که در گذشته محدود  یا اصلا قطع بود در حال حاضر به رابطه ای جهانی تبدیل شده است، از سوی دیگر برخی نیز تحت تاثیر نظرات مک لوهان تاکید دارند که هر رسانه ای از جمله روزنامه، رادیو و تلویزیون در زمان پیدایش خود تغییرات اساسی را در جامعه و جهان پیرامونی انسان ایجاد کرده است، اینترنت و شبکه های اجتماعی مجازی به همراه کانال های ماهواره ای فارغ از این که حامل چه پیامی باشند ، نسلی متفاوت را ایجاد کرده است. 
هر دو رهیافت فوق، تاثیر توسعه رسانه ای را تضارب آرا، افکار و فرهنگ های مختلف و در نتیجه آن به حاشیه رانده شدن فرهنگ های محلی و سلطه فرهنگ غربی پیش بینی می کردند. دکتر سعید رضا عاملی استاد ارتباطات دانشگاه تهران در این رابطه معتقد است:
"منطق "قدرت سلطه آمیز" بر تکثیر ایده ها، ارزش ها و کالا ها و در یک شعاع عمیق مبتنی بر توسعه خودآگاه و ناخودآگاه نظام معرفتی و نظام زندگی در قلمرو سیاست، فرهنگ و اقتصاد با مرکزیت بخشیدن به سلطه قدرت مرکزی است. "آمریکا مرکزی"، "استثناء گرایی آمریکایی"  و ایدئولوژِی پیشینی آن یعنی "اروپامحوری"، مرجعیت اصلی این نوع سلطه بر جهان محسوب می شود. نظام سلطه در استعمار کهنه با حضور نظامی و تسخیر سرزمینی وارد کشورهای جهان می شد، اما در دوران استعمار نو، دین،  فرهنگ و همه ی ارزش ها را نشانه می رود."
 به بیان دیگر فرآیند جهانی شدن از منظر توسعه رسانه ای به حاشیه راندن دین، توفق نگاه مرکز پیرامون با مرکزیت غرب و به ویژه آمریکا و همچنین از بین رفتن فرهنگ های محلی را به دنبال خواهد داشت.
ب: توسعه اقتصادی: دومین عامل مهم جهانی شدن، که البته بیشترمورد تاکید علمای اقتصاد می باشد، روند رو به گسترش اقتصاد جهانی است. قائلین به این رهیافت این گونه استدلال می کنند که شرکت های تجاری و مالی در گذشته فقط در حوزه یک کشور فعال بودند، اما امروزه فرادولتی عمل می کنند و نیروهای این شرکت ها از نقاط مختلف دنیا تامین می شوند که به آنها اصطلاح شرکت های چند ملیتی اطلاق می شود. با این حال واقعیت این است که به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و شکست اندیشه های مارکسیستی و بی رقیب ماندن سرمایه محوری در نظامات اقتصادی، جهانی شدن بهانه ای شد تا انباشت سرمایه در سطحی وسیع تر توسط شرکت های بزرگ تجاری؛ که هر روز از تعدادشان کاسته شده و بر حجمشان افزوده می شود؛ دنبال شود. ایجاد ساختارهای بین المللی چون سازمان تجارت جهانی، بانک جهانی و صندوق بین المللی پول از دستاوردهای چنین ایده ای است. در این پارادایم تنها مسیر توسعه برای کشورهای "جهان سوم" به ویژه کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا اطاعت از نسخه های تجویزی نهادهای بین المللی پولی و بانکی ترسیم شد. نسخه هایی که قرار بود در کنار تشویق بازار آزاد و تسهیل روند مبادله کالا و خدمات در سطح بین الملل به ایجاد اشتغال و بزرگ تر ساختن طبقه متوسط و افزایش سطح استانداردهای زندگی مردم بیانجامد.
ج:توسعه سیاسی: سومین مولفه جهانی شدن نیز گسترش دموکراسی به عنوان شیوه غالب حکومت است، که با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در محافل آکادمیک مطرح شد به عنوان نمونه طرح نظریه پایان تاریخ فرانسیس فوکویاما و یا نظم نوین جهانی جورج بوش پدر را می توان در همین راستا می شود تفسیر کرد . بر طبق این انگاره  مدل لیبرال دموکراسی غربی سرانجام محتوم کشورها است.ایده ای که به بهانه آن یعنی "دموکراسی سازی" لشکر کشی آمریکا به منطقه خاورمیانه و قتل عام هزران انسان بی گناه توجیه شد. تاکید بر سکولاریزم، جدایی دین از سیاست، مقابله با اسلام سیاسی از مولفه های اصلی چنین نگاهی می باشد.
بیداری اسلامی و شکست انگاره جهانی شدنبا این حال تحولات سال گذشته در کشورهای عربی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا انگاره جهانی شدن را با چالشی جدی مواجه ساخت.
رسانه های جدید که قرار بود به مثابه دستگاه کنترل قلب و ذهن مخاطبان جهانی خود عمل کرده و جامعه ای شبیه شرایط توصیف شده در کتاب "1984" اورول برای حفظ منافع قدرت های غربی ایجاد کند تبدیل به چاقویی شد که دسته خود را برید. اینترنت به جای گسترش آمریکا گرایی در کشورهای خاورمیانه تبدیل به سازمان دهنده اعتراضات خیابانی شد. اتفاقی که باعث شد تا غول های  فضای مجازی و اینترنت همچون روسای فیس بوک ، تویتر و مایکروسافت به اجلاس جی هشت در پاریس دعوت شوند تا جهانی سازی رسانه ای دوباره مورد مداقه قرار گیرد.
جهانی شدن اقتصادی هم ظاهرا نتوانست طبقه متوسط مورد نظر غرب را به وجود آورد. فاصله طبقاتی زیاد، توسعه ناموزون ،تحقیر ملت های عرب و اقتصادهای وابسته، ساختارهایی را در منطقه به وجود آورده بود که دیگر بقایشان ممکن نبود. لیبرال دموکراسی نیز که تمام موجودی خود را بر روی افرادی چون بن علی، مبارک و قذافی سرمایه گذاری کرده بود دیگر حنایش برای مردم منطقه رنگی نداشت. اندکی پیش از قیام مردم منطقه هیلاری کلینتون اظهار داشته بود:"مبارک دوستی وفادار است و من همچون عضو یک خانواده برای وی احترام قائلم.  "کاندولیزا رایس سلف وی نیز  قذافی را بعنوان یک دیکتاتور مدرن، مدلی برای دنیای عرب دانسته بود. تونی بلر قذافی را در آغوش می گرفت و نقش شریک تجاری وی را در اروپا عهده دار بود. مدرسه اقتصاد لندن با سرمایه قذافی تاسیس شده بود. آنتونی گیدنز، استاد شهیر علوم اجتماعی نیز به طرابلس سفر کرد و در ملاقات با قذافی "کتاب سبز" وی را خواند و گفت:"مسائل مطرح در این کتاب با آنچه ما در بریتانیا اجرا نمودیم شباهت بسیاری دارد. آنچه ما به آن راه سوم می گوییم همان راه سوم شماست."  از همین رو است که سردبیر روزنامه الانتقاد در این رابطه می نویسد: "این موج عظیم دموکراتیک اما هیچ چیزی را مدیون دموکراسی های غربی نیست که خود حامی حاکمان مسبتد و علاقه مند به داوم و بقای آنها بوده اند."
واقعیت آن است که انگاره جهانی شدن دیگر معنای خود را از دست داده است و این در حالی است که نگاه آمریکامرکزی و اروپامحوری قادر به درک مفهوم بیداری اسلامی و مقاومت اسلامی با مرکزیت اسلام نیست.
بیداری اسلامی و جهانی شدن معکوس
جریان معکوس و مخالف سلطه ی جهانی با نهضت بیداری اسلامی تحقق پیدا کرد. روندی که بر خلاف هنجارهای جهانی، بر محوریت اسلام به عنوان منبع سلامت و سعادت زندگی، مسیر متفاوتی از سلطه استعماری را دنبال می کند. اتفاقی که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان ادامه مسیر انقلاب اسلامی در ایران تفسیر شد. دکتر عاملی در این ارتباط می نویسد:
"انقلاب اسلامی ایران که با مرجعیت دین و دینداری و با هدف اقامه ی عدل و عدالت اسلامی شکل گرفت، آغاز نهضت بیداری محسوب می شد و می توان از آن به "جهانی شدن معکوس" و "جریان معکوس سلطه ی جهانی" یاد کرد. امام خمینی، آن بزرگ عارف زمان که روحی بلند و از جنس پیامبران داشت، خود را منها کرد و خدا را در محور همه ی معرفت ها، ایده ها و حرکت ها و خواسته ها قرار داد. او وصل شد به قدرت لایزال الهی و در پرتو آن موفق شد در دوره ی اوج سکولاریزم و در مرکزی ترین لنگرگاه غرب، یعنی ایران، انقلابی را با محوریت اسلام و تنها با توان ملت بزرگ ایران به ثمر برساند.
انقلاب اسلامی ایران بر خلاف هنجارهای شکل گرفته ی متکی بر اندیشه ی اروپامحوری و آمریکامرکزی، به دنبال مرکزیت بخشیدن به "الله" و "قانون الهی" و تبلور بخشیدن به "لااله الاالله" بود. ایران زیباترین جلوه ی این هدف را در شعار "نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی" به نمایش گذاشت "
به هرحال تحولات منطقه نشان داد جهانی شدن به عنوان پروژه و یا پروسه ای شکست خورده فاقد ظرفیت مناسب برای تحلیل وقایع پیش رو می باشد.  تاکید بر اسلام، شروع اعتراضات پس از اقامه نمازهای جمعه، نقش گروهای اسلامی، پیروزی اسلام گرایان در انتخابات تونس و مصر، احیای دوباره اسلام سیاسی، افزایش فاصله طبقاتی و بیکاری در کشورهایی که اطاعت کور کورانه از دستورات بانک جهانی را سرلوحه کار خود قرار داده بودند، تاکید بر هویت اسلامی عربی ، افزایش آمریکا ستیزی و اسرائیل ستیزی و ... همه نشان دهنده حرکت در مسیری غیر از فرآیند ترسیمی توسط صاحب نظران نظریه جهانی شدن می باشد.



نوع مطلب : مقالات، 
برچسب ها : جهانی سازی، جهانی شدن، hearts awakening، بیداری اسلامی، جهانی شدن معکوس، توسعه سیاسی،

اشتراک گذاری در کلوب اشتراک گذاری در بالاترین اشتراک گذاری در فیس بوک اشتراک گذاری در فرندفید اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل ریدر


سخنی با رزمندگان


رزمنده ای كه در فضای سایبری میجنگی! برای فشردن كلید های كامپیوتر وضو بگیر و با نیت قربت الی الله مطلب بنویس بدون كه تو مصداق و ما رمیت اذ رمیت و لكن الله رمی هستی.
شما در شبهای تاریك "جبهه سایبری" از میدان مین گناه عبور می كنید مراقب باشید، به شهدا تمسك كنید بصیرتتون را بالا ببرید كه تركش نخورید رابطه خودتونو با خدا زیاد كنید با اهل بیت یكی بشید و در این راه گوش به فرمان آن ها باشید...


سرباز گمنام امام زمان (عج)

آمار وبلاگ
  • بازدید امروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • کل بازدید :
  • تعداد کل پست ها :